@mastersthesis{bal2025literary,
  author = {Bal, Onur},
  title = {Literary Work Readership and Its Relationship with Mentalisation and Empathy},
  school = {Yeditepe University},
  year = {2025},
  type = {Master's thesis},
  url = {https://onurbal.com/en/academics/thesis/}
}

Bu bölüm, sosyal biliş (social cognition), edebî kurgu ve psikolojik işlevselliğin kesişimindeki ampirik ve kavramsal çalışmaları inceleyerek bu araştırma için kapsamlı bir kuramsal temel sunmaktadır. Bölüm, zihinsel durum atfına ilişkin araştırmaların Zihin Kuramı’nın (Theory of Mind, ToM) ilk kavramsallaştırmalarından zihinselleştirme ve empati gibi daha incelikli ve çok boyutlu yapılara uzanan gelişimini ele alarak başlamaktadır. Bu süreçler, kişiler arası anlayışın temelinde yer alan hem bilişsel hem de duygulanımsal kapasiteler olarak incelenmektedir. Ardından, bireylerin başkalarının zihinsel durumlarını nasıl anladığını açıklayan temel kuramsal modeller (Kuram-Kuramı, Simülasyon Kuramı ve Çift Süreç çerçeveleri) sunulmakta; bu süreçlerin anlatısal kurguyla etkileşim yoluyla nasıl etkinleşebileceği ve düzenlenebileceği değerlendirilmektedir. Edebî kurgunun derin empatik ve düşünümsel katılımı ortaya çıkardığı öne sürülen ön plana çıkarma, karakter karmaşıklığı ve yabancılaştırma gibi özgün biçemsel ve psikolojik özelliklerine özellikle odaklanılmaktadır. Anlatıya kapılma, okur özellikleri ve duygusal belirginlik gibi düzenleyicileri ele alan çalışmalar da dâhil olmak üzere, kurgunun etkilerine ilişkin kısa ve uzun vadeli ampirik araştırmalar eleştirel biçimde değerlendirilmektedir. Son olarak bu bölüm, film ve video oyunları gibi diğer anlatı ortamlarından elde edilen yeni bulguları incelemekte ve mevcut araştırmanın Türkiye’deki bir üniversite örnekleminde empati, zihinselleştirme, kaygı ve varoluşsal kaygılara odaklanmasının gerekçesini ortaya koymaktadır.

Bu bölüm, aşağıdaki ayrı okuma dosyalarına ayrılmıştır.

• 2.1. Zihinsel Durum Atfından Zihinselleştirme ve Empatiye
• 2.2. Sosyal Biliş ve Zihinselleştirmenin Kuramsal Modelleri
• 2.3. Anlatı, Kurgu ve Edebî Kurgunun Dönüştürücü Gücü
• 2.4. Araştırmanın Amacı